Pożyczanie pieniędzy rodzinie, znajomym lub partnerowi biznesowemu to bardzo częsta sytuacja. W praktyce wiele takich ustaleń odbywa się „na słowo”, bez żadnej dokumentacji. Problem pojawia się dopiero wtedy, gdy druga osoba nie oddaje pieniędzy.

Właśnie dlatego umowa pożyczki prywatnej powinna być przygotowana w sposób przemyślany i bezpieczny. Odpowiednio sporządzona umowa znacząco zwiększa szanse na skuteczne dochodzenie należności i pozwala uniknąć wielu sporów.

Poniżej wyjaśniamy, jak napisać umowę pożyczki między osobami prywatnymi, aby w razie problemów wiedzieć jak odzyskać pożyczone pieniądze.

Czym jest umowa pożyczki?

Zgodnie z art. 720 § 1 Kodeksu cywilnego przez umowę pożyczki:

• osoba udzielająca pożyczki zobowiązuje się przekazać określoną kwotę pieniędzy lub rzeczy,
• osoba biorąca pożyczkę zobowiązuje się zwrócić taką samą kwotę pieniędzy lub taką samą ilość rzeczy tego samego rodzaju i jakości.

Najczęściej w praktyce chodzi oczywiście o pożyczkę pieniężną — np. 5 000 zł, 20 000 zł czy 100 000 zł.

Co ważne, umowa pożyczki może być zarówno:

• nieodpłatna (bez odsetek),
• odpłatna (z odsetkami lub dodatkowymi kosztami).

Prawo dopuszcza obie formy, jednak kluczowe jest odpowiednie opisanie warunków w umowie.

Czy umowa pożyczki prywatnej musi być pisemna?

Wiele osób zastanawia się, czy umowa pożyczki prywatnej musi być sporządzona na piśmie.

Zgodnie z art. 720 § 2 Kodeksu cywilnego:

• jeżeli wartość pożyczki przekracza 1000 zł — umowa wymaga formy dokumentowej.

Forma dokumentowa oznacza, że ustalenia powinny być utrwalone w sposób umożliwiający ich odtworzenie, np.:

• umowa pisemna,
• e-mail,
• wiadomość SMS,
• wiadomość w komunikatorze.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest jednak klasyczna umowa podpisana przez obie strony. W przypadku sporu znacznie łatwiej jest wtedy wykazać, że pożyczka rzeczywiście została udzielona.

Czy przelew jest konieczny przy pożyczce?

W praktyce przelew bankowy jest jednym z najważniejszych dowodów udzielenia pożyczki.

Choć przepisy nie wymagają przelewu, to z punktu widzenia bezpieczeństwa jest on bardzo istotny. W tytule przelewu warto wpisać np.:

• „Pożyczka”
• „Pożyczka prywatna – umowa z dnia…”
• „Pożyczka – zwrot do dnia…”

Dzięki temu w razie sporu łatwiej udowodnić, że przekazane środki nie były:

• darowizną,
• zapłatą za usługę,
• innym świadczeniem.

Jeżeli pieniądze są przekazywane w gotówce, warto sporządzić pokwitowanie odbioru pieniędzy.

Co powinna zawierać umowa pożyczki między osobami prywatnymi?

Dobrze sporządzona umowa pożyczki prywatnej powinna zawierać przede wszystkim:

Dane stron

• imię i nazwisko
• adres
• numer PESEL
• numer dowodu osobistego

Kwotę pożyczki

Należy dokładnie wskazać:

• kwotę liczbowo i słownie
• datę przekazania pieniędzy

Termin zwrotu pożyczki

Najlepiej wskazać konkretną datę.

Jeżeli termin nie zostanie określony, zgodnie z art. 723 Kodeksu cywilnego dłużnik ma obowiązek zwrócić pieniądze w ciągu sześciu tygodni od wypowiedzenia pożyczki.

Brak terminu zwrotu może więc utrudnić dochodzenie należności.

Czy można naliczać odsetki w umowie pożyczki prywatnej?

Tak. Przepisy wyraźnie dopuszczają naliczanie odsetek oraz dodatkowych kosztów związanych z pożyczką.

Zgodnie z przepisami:

• można ustalić odsetki,
• można ustalić prowizję,
• można ustalić zabezpieczenie spłaty.

Należy jednak pamiętać, że prawo ogranicza maksymalną wysokość dodatkowych kosztów. Jeżeli w umowie zostaną ustalone zbyt wysokie koszty, obowiązują jedynie koszty do wysokości dopuszczonej przepisami.

Zabezpieczenie zwrotu pożyczki

Jeżeli kwota pożyczki jest wyższa, warto rozważyć zabezpieczenie, np.:

• weksel,
• poręczenie,
• oświadczenie o poddaniu się egzekucji,
• zastaw,
• hipoteka.

Przepisy wskazują, że sposób zabezpieczenia powinien być dokładnie określony w umowie, w tym również jego wartość.

Dobrze dobrane zabezpieczenie znacząco zwiększa szanse na skuteczne odzyskanie pieniędzy.

Co zrobić, gdy ktoś nie oddaje pożyczki?

To jeden z najczęstszych problemów. W takiej sytuacji można podjąć następujące kroki:

1. Wezwanie do zapłaty

Najpierw warto wysłać pisemne wezwanie do zapłaty, wskazując:

• kwotę zadłużenia
• termin zapłaty
• numer konta

Często już samo wezwanie mobilizuje dłużnika do zapłaty.

2. Pozew o zapłatę

Jeżeli dłużnik nadal nie oddaje pieniędzy, kolejnym krokiem jest złożenie pozwu do sądu.

Dobrze przygotowana umowa pożyczki prywatnej znacznie ułatwia uzyskanie wyroku.

3. Egzekucja komornicza

Po uzyskaniu wyroku można skierować sprawę do komornika. To właśnie na tym etapie najczęściej dochodzi do odzyskania pieniędzy.

Przedawnienie roszczenia z umowy pożyczki

Wiele osób zastanawia się, jak długo można dochodzić zwrotu pieniędzy.

Co do zasady roszczenie o zwrot pożyczki przedawnia się po:

• 6 latach — dla osób prywatnych
• 3 latach — jeśli pożyczka jest związana z działalnością gospodarczą

Po upływie terminu przedawnienia dłużnik może odmówić zapłaty, powołując się na przedawnienie. Pamiętać także należy o szczególnej zasadzie przedawnienia każdej z rat – gdy pożyczka spłacana jest w ratach.

Dlatego w przypadku problemów ze spłatą nie warto zwlekać z podjęciem działań.

Czy można odstąpić od umowy pożyczki?

Przepisy przewidują również sytuację, w której pożyczkodawca może odmówić przekazania pieniędzy.

Zgodnie z art. 721 Kodeksu cywilnego, jeżeli po zawarciu umowy okaże się, że sytuacja finansowa drugiej strony jest zła i zwrot pieniędzy jest wątpliwy, pożyczkodawca może odstąpić od umowy i nie przekazywać środków. Pamiętać jednak trzeba, że uprawnienie to nie przysługuje pożyczkodawcy, jeżeli w chwili zawarcia umowy o złym stanie majątkowym drugiej strony wiedział lub z łatwością mógł się dowiedzieć.

Jak odzyskać pożyczone pieniądze – podsumowanie

Aby zwiększyć szanse na odzyskanie pieniędzy, warto pamiętać o kilku zasadach:

• sporządzić pisemną umowę,
• przekazać pieniądze przelewem,
• określić termin zwrotu,
• rozważyć zabezpieczenie,
• szybko reagować w przypadku braku spłaty.

Dobrze przygotowana umowa pożyczki prywatnej często decyduje o tym, czy będzie możliwe skuteczne dochodzenie należności i jak odzyskać pożyczone pieniądze.

Pomoc kancelarii

Kancelaria oferuje pomoc w zakresie:

• przygotowania umowy pożyczki prywatnej
• analizy istniejącej umowy
• dochodzenia zwrotu pożyczonych pieniędzy
• prowadzenia spraw sądowych przeciwko dłużnikom

Jeżeli pożyczyli Państwo pieniądze i pojawiły się problemy ze spłatą — warto skonsultować sprawę możliwie jak najszybciej.

Odpowiednio podjęte działania prawne znacząco zwiększają szanse na skuteczne odzyskanie należności.