Spółka jawna jest jedną z najczęściej wybieranych form prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby, które chcą prowadzić przedsiębiorstwo wspólnie z innymi wspólnikami. Jej popularność wynika przede wszystkim z relatywnie prostej struktury organizacyjnej, braku wymogu posiadania kapitału zakładowego oraz dużej swobody w kształtowaniu relacji między wspólnikami.
Warto jednak pamiętać, że spółka jawna – mimo swojej prostoty – podlega szczegółowym regulacjom zawartym w Kodeksie spółek handlowych. Już na etapie jej zakładania należy spełnić określone wymogi formalne, a także prawidłowo przygotować umowę spółki.
Poniżej wyjaśniamy w przystępny sposób, czym jest spółka jawna, jakie są zasady jej powstania oraz jakie elementy powinna zawierać umowa spółki.
Czym jest spółka jawna?
Zgodnie z art. 22 § 1 Kodeksu spółek handlowych spółka jawna jest spółką osobową, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą i nie jest inną spółką handlową.
Oznacza to, że spółka jawna posiada własną firmę (nazwę) i działa jako samodzielny podmiot w obrocie gospodarczym, jednak jej konstrukcja opiera się przede wszystkim na osobistym zaangażowaniu wspólników.
Jedną z najważniejszych cech tej formy działalności jest zakres odpowiedzialności wspólników. Zgodnie z art. 22 § 2 Kodeksu spółek handlowych każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem, solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką.
W praktyce oznacza to, że w przypadku niewypłacalności spółki wierzyciel może dochodzić zapłaty również z majątku prywatnego wspólnika. Odpowiedzialność ta ma charakter solidarny, co oznacza, że wierzyciel może żądać zapłaty od dowolnego wspólnika w całości lub w części.
Forma zawarcia umowy spółki jawnej
Pierwszym i podstawowym krokiem przy zakładaniu spółki jawnej jest zawarcie umowy spółki.
Zgodnie z art. 23 Kodeksu spółek handlowych umowa spółki jawnej musi zostać zawarta w formie pisemnej pod rygorem nieważności. Oznacza to, że brak zachowania formy pisemnej powoduje nieważność umowy, a tym samym brak możliwości skutecznego powstania spółki.
W odróżnieniu od niektórych innych spółek handlowych (np. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością czy spółki akcyjnej) umowa spółki jawnej nie musi być sporządzona w formie aktu notarialnego. Wspólnicy mogą więc samodzielnie sporządzić dokument umowy, o ile spełnia on wszystkie wymagania przewidziane przez przepisy.
Mimo braku obowiązku udziału notariusza, przygotowanie umowy spółki wymaga szczególnej staranności. Dokument ten reguluje bowiem podstawowe zasady funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz relacje pomiędzy wspólnikami.
Zawarcie umowy spółki jawnej przez internet (system S24)
Obecnie prawo przewiduje również możliwość zawarcia umowy spółki jawnej przy wykorzystaniu wzorca umowy udostępnionego w systemie teleinformatycznym.
Zgodnie z art. 23¹ Kodeksu spółek handlowych umowa taka powstaje poprzez:
- wypełnienie formularza umowy dostępnego w systemie teleinformatycznym,
- wprowadzenie wszystkich wymaganych danych,
- podpisanie dokumentu przez wspólników podpisem elektronicznym.
Podpisanie umowy może nastąpić przy użyciu:
- kwalifikowanego podpisu elektronicznego,
- podpisu zaufanego,
- podpisu osobistego.
Umowa spółki zawarta w systemie teleinformatycznym zostaje skutecznie zawarta w chwili opatrzenia jej podpisami elektronicznymi wszystkich wspólników.
Rozwiązanie to znacząco upraszcza proces zakładania spółki, jednak należy pamiętać, że korzystanie z gotowego wzorca umowy ogranicza możliwość indywidualnego ukształtowania niektórych postanowień.
Firma (nazwa) spółki jawnej
Istotnym elementem spółki jest jej firma, czyli nazwa, pod którą przedsiębiorstwo działa w obrocie gospodarczym.
Zgodnie z art. 24 Kodeksu spółek handlowych firma spółki jawnej powinna zawierać:
- nazwiska lub firmy (nazwy) wszystkich wspólników
albo
- nazwisko lub firmę jednego albo kilku wspólników
oraz dodatkowe oznaczenie „spółka jawna”.
W praktyce dopuszczalne jest również używanie skrótu „sp. j.”.
Przykładowo prawidłowa firma spółki może brzmieć:
- „Kowalski i Nowak spółka jawna”
- „Jan Kowalski sp. j.”
Celem takiej konstrukcji nazwy jest poinformowanie uczestników obrotu gospodarczego o osobach ponoszących odpowiedzialność za zobowiązania spółki.
Obowiązkowe elementy umowy spółki jawnej
Kodeks spółek handlowych określa minimalny zakres informacji, które muszą znaleźć się w umowie spółki.
Zgodnie z art. 25 Kodeksu spółek handlowych umowa spółki jawnej powinna zawierać:
1. Firmę i siedzibę spółki
Umowa musi określać nazwę spółki oraz jej siedzibę, czyli miejscowość, w której znajduje się główny ośrodek działalności przedsiębiorstwa.
2. Wkłady wspólników
Każdy wspólnik zobowiązuje się wnieść do spółki określony wkład. Wkłady mogą mieć różną postać, np.:
- pieniężną,
- niepieniężną (np. sprzęt, nieruchomość),
- polegającą na świadczeniu pracy lub usług.
Umowa powinna wskazywać rodzaj wkładu oraz jego wartość.
3. Przedmiot działalności spółki
W umowie należy określić, czym będzie zajmowała się spółka. Najczęściej przedmiot działalności opisuje się poprzez odpowiednie kody PKD (Polska Klasyfikacja Działalności).
Prawidłowe określenie zakresu działalności ma znaczenie zarówno dla rejestracji spółki, jak i dla późniejszego prowadzenia przedsiębiorstwa.
4. Czas trwania spółki
Jeżeli wspólnicy planują prowadzić działalność przez określony czas, powinni wskazać go w umowie. W przypadku braku takiego postanowienia przyjmuje się, że spółka została zawarta na czas nieoznaczony.
Powstanie spółki jawnej – wpis do KRS
Zawarcie umowy spółki nie oznacza jeszcze, że spółka zaczyna istnieć jako podmiot prawa.
Zgodnie z art. 25¹ Kodeksu spółek handlowych spółka jawna powstaje dopiero z chwilą wpisu do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (KRS). Wpis ten ma charakter konstytutywny, co oznacza, że dopiero w tym momencie spółka uzyskuje zdolność do działania w obrocie gospodarczym jako odrębny podmiot.
Warto jednak pamiętać, że w okresie pomiędzy zawarciem umowy a wpisem do rejestru mogą być podejmowane czynności w imieniu przyszłej spółki. W takim przypadku osoby działające w imieniu spółki ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania wynikające z tych działań.
Dlaczego prawidłowa umowa spółki jest tak ważna?
Choć przepisy określają jedynie podstawowe elementy umowy spółki jawnej, w praktyce warto znacznie szerzej uregulować wzajemne prawa i obowiązki wspólników.
Dobrze przygotowana umowa może zawierać m.in. postanowienia dotyczące:
- zasad reprezentacji spółki,
- podziału zysków i strat,
- sposobu podejmowania uchwał,
- zasad przystępowania nowych wspólników,
- trybu wystąpienia wspólnika ze spółki.
Precyzyjne uregulowanie tych kwestii pozwala uniknąć wielu sporów w przyszłości oraz zwiększa bezpieczeństwo prowadzenia działalności gospodarczej.
Wsparcie kancelarii przy zakładaniu spółki jawnej
Założenie spółki jawnej jest stosunkowo prostą procedurą, jednak wymaga prawidłowego przygotowania dokumentów oraz znajomości przepisów Kodeksu spółek handlowych.
Jeżeli planują Państwo rozpoczęcie działalności w formie spółki jawnej lub chcą mieć pewność, że umowa spółki została sporządzona w sposób prawidłowy i zabezpiecza interesy wspólników, warto skorzystać z profesjonalnej pomocy prawnej.
Kancelaria oferuje wsparcie m.in. w zakresie:
- przygotowania lub analizy umowy spółki jawnej,
- doradztwa przy wyborze formy prowadzenia działalności,
- przeprowadzenia procesu rejestracji spółki w KRS,
- bieżącej obsługi prawnej spółek.
Zapraszamy do kontaktu z kancelarią – chętnie odpowiemy na Państwa pytania i pomożemy bezpiecznie rozpocząć działalność gospodarczą w formie spółki jawnej.
